Ratiograstim, genellikle beyaz kan hücrelerinin, özellikle de nötrofillerin kritik düzeyde eksik olduğu ve bunun bağışıklık sisteminde önemli bir zafiyete yol açtığı klinik ortamlarda kullanılan temel bir destekleyici ilaçtır. Amacı, farklı tıbbi alanlarda ortaya çıkan, bu eksiklikle ilişkili artan bağışıklık riskini ve buna bağlı komplikasyonları gidermeye yardımcı olmaktır.

Bu ilaç, bağışıklık sisteminin baskılanmasından kaynaklanan semptomların belirginleştiği dönemlerde önem taşır. Başlıca kullanım amaçları şunlardır: Akut nötröpeni süresini kısaltmak, şiddetli kronik nötröpeni (SCN) tedavisini desteklemek ve nakil amaçlı progenitör (kök) hücrelerin toplanmasına yardımcı olmak. Bu ilaçla sağlanan destek, tekrarlayan enfeksiyonlarla ilişkili genel semptom yükünü ve günlük işlevselliğin fark edilir şekilde aksamasını hafifletmeye katkıda bulunur. Bu destekleyici tedavinin, kemoterapinin neden olduğu kemik iliği baskılayıcı (miyelosüpresif) etkileri ele almak için önemli olduğu kabul edilmektedir.

---

Bağışıklık İyileşmesine Destek ve Nötröpeni Yönetimi

Bu tedavi, kemoterapiyi takiben ortaya çıkan şiddetli bağışıklık baskılanması gibi akut veya dengesiz semptom örüntülerini içeren klinik durumlarda uygulanır. İlaç, vücudun enfeksiyonla mücadele eden nötrofilleri hızla geri kazanmasına yardımcı olur ve hastanın yüksek risk altında olduğu süreyi genellikle kısaltır. Aynı zamanda, SCN gibi tekrarlayan veya epizodik belirtileri içeren durumlarda da uygun olduğunda kullanılır. Bu destek, enfeksiyon riski ve ateşle ilişkili genel semptom yükünün hafiflemesine katkıda bulunur.

Hızlı Bilgi: Enfeksiyon Riskine Karşı Destek Ratiograstim, koruyucu nötrofil seviyelerinin kalıcı olarak sürdürülmesini destekler. Bu durum, işlevsel istikrarı korumaya ve enfeksiyon ile ateşle ilgili semptom yükünü azaltmaya yardımcı olabilir.

Ratiograstim (filgrastim), resmî düzenleyici makamlarca belirlenmiş, kimlerin kullanabileceğine dair spesifik uygunluk kuralları olan reçeteli bir ilaçtır.

Kullanım Onayı Olan Popülasyonlar

İlaç, nötröpeni olan çeşitli popülasyonlarda kullanım için onaylanmıştır. Bunlar; sitotoksik kemoterapi alan yetişkinler ve çocuklar, (konjenital, siklik veya idiyopatik formları dâhil) Şiddetli Kronik Nötröpeni (SCN) hastaları ve periferik kan progenitör hücre (PKPÖH) mobilizasyonu geçiren bireylerdir. Pediyatrik hastalarda bu endikasyonlar için etkinlik ve güvenlik profillerinin yetişkinlerinkine benzer olduğu kabul edilmektedir.

Kontrendikasyonlar ve Kullanım Endikasyonu Olmayan Durumlar

Ratiograstim kullanımı, filgrastime veya ürünün yardımcı maddelerine karşı bilinen bir aşırı duyarlılık (alerji) öyküsü olan hastalarda kontrendikedir (kesinlikle kullanılmamalıdır). İlaç, sitotoksik kemoterapi alan Kronik Miyeloid Lösemi (KML) veya Miyelodisplastik Sendromlar (MDS) tanısı olan hastalar için endike değildir (kullanım amacı yoktur).

Spesifik Uygunluk Kısıtlamaları

• Gebelik ve Emzirme: Açıkça gerekli olmadığı sürece, gebelik sırasında kullanımı genellikle önerilmez. Emzirme döneminde ise, ilacın anne sütüne geçip geçmediği bilinmediğinden, emzirmeye devam etme veya tedaviyi durdurma konusunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
• Organ Fonksiyonu: Düzenleyici veriler, normal fonksiyonlu bireylerle karşılaştırılabilir bir ilaç profili gösterdiğinden, şiddetli böbrek veya karaciğer yetmezliği olan hastalarda doz ayarlaması yapılması gerekmez.
• Diğer Durumlar: Orak hücre hastalığı veya Akut Miyeloid Löseminin (AML) belirli alt grupları olan hastalar için özel dikkat ve tedbirli kullanım gereklidir.

Ratiograstim'in Diğer İlaçlar ve Ürünlerle Etkileşimleri

Bu bölüm, Ratiograstim (filgrastim) için resmî düzenleyici reçeteleme bilgilerinde belirtilen, belgelenmiş etkileşim modellerini açıklamaktadır.

---

Zamana Dayalı Uygulama Kısıtlamaları

Düzenleyici belgeler, Ratiograstim'in bazı tedavilerle eş zamanlı uygulanması için özel zamanlama kısıtlamaları getirmektedir. Ratiograstim, sitotoksik kemoterapi uygulamasından 24 saat önce ile 24 saat sonra arasındaki dönemde kesinlikle uygulanmamalıdır. Ayrıca, bu ilaç kemik iliği infüzyonunu takiben 24 saat içinde de verilmemelidir.

Belgelenmiş Farmakodinamik Etkileşimler

Etkileşen Madde	Resmî Düzenleyici Beyan
Lityum	Nötrofil üretiminde ek farmakodinamik etki potansiyeli nedeniyle, lityum gibi nötrofil salınımını güçlendirebilecek ilaçlarla birlikte kullanımı sırasında dikkatli olunması tavsiye edilir.

Farmakokinetik ve Tüketim Maddeleriyle Etkileşimlerin Durumu

CYP enzimleri gibi metabolik yollar aracılığıyla diğer tıbbi ürünlerin Ratiograstim'in plazma konsantrasyonu üzerindeki etkilerini inceleyen resmî çalışmalar, düzenleyici bilgilerde belgelenmemiştir. Ayrıca, yiyecek veya içeceklerle belgelenmiş bilinen herhangi bir etkileşim bulunmamaktadır ve resmî etiketler alkolün etkisinin bilinmediğini belirtmektedir.

Özel Popülasyon Hususları

Şiddetli böbrek veya karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastalarda Ratiograstim için doz ayarlaması gerekmez, zira bu hasta gruplarında ilacın farmakokinetik ve farmakodinamik profilleri sağlıklı bireylerdekine benzer bulunmuştur.

Ratiograstim Vücutta Nasıl Etki Eder?

Ratiograstim, bir rekombinant protein olarak işlev görür ve Granülosit Koloni-Uyarıcı Faktör (G-CSF) reseptörüne bağlanarak onu aktive eden bir agonist görevi üstlenir. Bu reseptörler, ilacın birincil biyolojik hedefi olarak, ağırlıklı olarak kemik iliğindeki kan oluşturan öncü hücreler (hematopoetik progenitör hücreler) ve bunların olgunlaşmış torunları üzerinde bulunur. Ratiograstim’in bu reseptöre bağlanması, spesifik bir hücresel yanıtın başlangıcını tetikler.

G-CSF reseptörüne bağlanma, hücre içinde ana mekanik basamak olan JAK/STAT yolu başta olmak üzere bir hücre içi sinyal dizisini tetikler. Bu aktivasyon, büyüme sinyalini hücre çekirdeğine ileterek, kendisini nötrofil öncül havuzu içindeki hücre sağkalımı, farklılaşması ve çoğalması süreçlerinin modüle edilmesi şeklinde gösterir.

Bu yol aktivasyonunun alt akım etkisi, granülopoezin (nötrofil üretimi) artırılmasıdır. Bu mekanizma nihayetinde, işlevsel nötrofillerin kemik iliğinden çevresel kana hızlanmış bir şekilde salınmasına ve mobilizasyonuna yol açar. Böylece, dolaşımdaki nötrofil konsantrasyonu yükseltilir.

Ratiograstim, etkin madde olarak filgrastim içerir ve kullanım yolu, zamanlaması ve süresini tanımlayan spesifik, resmî prosedürlere uygun olarak uygulanmalıdır. Birincil uygulama şekli, çoğu durumda tercih edilen yol olan, cilt altına yapılan günlük bir enjeksiyon (subkutan enjeksiyon) veya damar içine yapılan günlük bir infüzyondur (intravenöz infüzyon).

Resmî Uygulama Rehberi

Uygulama Bileşeni	Düzenleyici Talimatlar
Uygulama Yolu	Subkutan enjeksiyon veya intravenöz infüzyon. Subkutan uygulama genellikle daha çok tercih edilir.
Dozaj Şeması	Standart önerilen başlangıç dozu, vücut ağırlığına göre 0.5 MIU (5 mu g)/kg/gündür.
Tedaviye Göre Zamanlama	İlk doz, sitotoksik kemoterapinin bitiminden sonra en az 24 saat geçmeden verilmemelidir. Ayrıca, kemoterapiden önceki 24 saat içinde uygulanmamalıdır.
Kullanım Süresi	Günlük uygulama, beklenen nötrofil sayısındaki en düşük seviyenin (nadir) geçmesinden ve sayımın normal aralığa geri dönmesinden sonra sonlandırılır.
Hazırlık	Kullanımdan önce çözelti berrak ve renksiz olmalı ve kuvvetlice çalkalanmamalıdır. İntravenöz kullanım için, çözelti %5 glikoz çözeltisi içinde 20 mL'ye seyreltilmelidir.
Kendi Kendine Uygulama	İlacı subkutan enjeksiyon yoluyla alan hastalar, uygun şekilde eğitildikten sonra kendi kendilerine enjeksiyon yapabilirler.

Bu talimatlar, ilacın kullanımını günlük, kiloya dayalı bir dozaj, kemoterapiye göre belirlenmiş kesin bir zamanlama aralığı ve izlenen kan sayımlarıyla belirlenen net bir bitiş noktası ile yapılandırır. İntravenöz kullanım için uygun seyreltme ve sıvının görsel olarak kontrolü dâhil olmak üzere bu adımlara sıkı sıkıya bağlılık, ilacın resmî düzenlemelerde belirtilen standart kullanım şekli için gereklidir.

Ratiograstim'e İlişkin Araştırma Kanıtları / Çalışmalara Genel Bakış

Bu bölüm, Ratiograstim'in kullanımını araştıran çalışmaları, yapılan çalışmaların türlerini, izledikleri sonuçları ve kanıtların hangi yönlerinin belirsiz kalabileceğini detaylandırmaktadır. Bu özet, yalnızca araştırmada tanımlananları aktarmakta olup, kişisel tavsiye veya tahmin sunmamaktadır.

---

Kemoterapiye Bağlı Nötröpeni Kullanımına Yönelik Kanıtlar

Düşük nötrofil sayımına neden olabilecek kanser tedavileri sırasındaki Ratiograstim'in rolünü inceleyen araştırmalar, Randomize Kontrollü Çalışmaları (RKÇ) içermektedir . Bu çalışmalar, Ratiograstim'in orijinal, referans filgrastim ürününe benzer etki paternleri gösterip göstermediğini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Araştırmacılar özellikle kemoterapi döngülerini takiben kısa vadeli sonuçları izlemişlerdir. Ölçülen ana sonuçlar, şiddetli nötröpeninin ortalama süresi (ŞNS) ve febril nötröpeni (düşük nötrofil sayısıyla birlikte ortaya çıkan ateş) insidansı idi. Bu çalışmalardan elde edilen bulgular, ölçülen sonuçlardaki paternlerin Ratiograstim ile referans ilaç arasında benzer olduğunu bildirmiştir. Ancak, ilk kemoterapi döngülerinin ötesindeki uzun vadeli sonuçlar hakkında sınırlı bilgi mevcuttur.

---

Şiddetli Kronik Nötröpeni (ŞKN) Yönetimine Yönelik Kanıtlar

Ratiograstim, ŞKN'li hastalarda uygulanmasını araştıran çalışmalarda değerlendirilmiştir. Araştırma, sürdürülen mutlak nötrofil sayımı (MNS) düzeylerinin izlenmesi ile ilgili sonuçları takip etmiş ve enfeksiyonla ilişkili olayların insidansı ve süresindeki paternleri belgelemiştir. Kanıtlar düzenleyici ekstrapolasyondan (genişletilmiş uygulamadan) türetildiği için, ŞKN popülasyonunda biyobenzerden biyobenzer'e özel uzun vadeli veriler sınırlıdır. Uzun vadeli etkiler için kesinlik düşüktür ve araştırma, sürdürülen bireysel etkilerden ziyade kısa vadeli değişikliklere dair içgörü sağlamaktadır.

---

Kök Hücre Mobilizasyonuna Yönelik Kanıtlar

Araştırmalar, Ratiograstim'in nakil öncesi toplama için kan kök hücrelerinin (progenitör hücreler) salınımını uyarmadaki rolünü incelemiştir . Bu çalışmalarda değerlendirilen ana sonuçlar, toplanan CD34+ hücrelerinin toplam verimi ve nötrofil engraftmanına kadar geçen süre ile ilgiliydi. Çalışmalar, Ratiograstim kullanıldığında verim ve ölçülen engraftman süresinin referans ürünle karşılaştırıldığında benzer olduğunu düşündüren paternler tanımlamıştır. Ancak, G-CSF olmayan tedavi stratejilerine karşı karşılaştırmalı kanıtlar eksiktir.

---

Araştırma Ortamında Belirsiz Kalanlar

Belirsizlik alanları devam etmektedir: Kanıtlar, kronik durumlar ve spesifik hastalıklar (ilerlemiş HIV ile ilişkili nötröpeni) için düzenleyici ekstrapolasyondan türetilmiştir, bu da biyobenzerlere özgü özel uzun vadeli RKÇ'lerin eksik olduğu anlamına gelir. Belirli komorbiditelere sahip gruplar gibi bazı gruplar için veriler, genel kanser popülasyonu verilerine kıyasla yetersiz kalmaktadır. Araştırma, neyin bilindiğini ve neyin hala belirsiz olduğunu vurgulamaktadır. Bulgular kişisel sonuçları değil, grup paternlerini tanımlamaktadır.

Ratiograstim Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

S: Ratiograstim, Neupogen veya Neulasta ile aynı tip ilaç mıdır?

C: Ratiograstim, orijinal referans ilaçla (Neupogen) aynı etkin madde olan filgrastim içeren bir biyobenzer ilaçtır. Düzenleyici tanımlar, biyobenzerlerin kalite, güvenlik ve etkinlik açısından referans ürünle eşdeğer kabul edildiğini belirtmektedir. Ancak Ratiograstim, proteinin değiştirilmiş ve daha uzun etkili bir formu olan pegfilgrastim içeren Neulasta ile aynı tip ilaç değildir.

S: Ratiograstim ile diğer filgrastim içeren ilaçlar arasındaki fark nedir?

C: Ratiograstim, orijinal filgrastim ilacına karşı değerlendirilmiş bir filgrastim biyobenzeridir. Resmî düzenleyici belgeler, Ratiograstim'in eşdeğer kalite, güvenlik ve etkinlik gösterdiğini belirtmektedir. Bir biyobenzerin geliştirme hedefi, referans ürüne kıyasla tutarlı bir terapötik etki ve güvenilirlik sunmaktır.

S: Bazı kişiler Ratiograstim kullanırken neden kemik veya kas ağrısı yaşar?

C: Kas-iskelet ağrısı, resmî belgelerde Çok Yaygın bir yan etki olarak listelenmiştir. Bu ağrının, ilacın etki mekanizmasıyla ilgili olduğu düşünülmektedir: İlaç, kemik iliği içinde beyaz kan hücresi üretimini uyararak bu ağrı hissine yol açabilir.

S: Ratiograstim, yaşlı yetişkinlerde kullanım için güvenli midir?

C: Düzenleyici bilgiler, yaşlı hastalar için özel doz ayarlaması önerileri olmadığını belirtmektedir. Resmî veriler, onaylanmış endikasyonlar için yaşlı yetişkinlerdeki etkinlik ve güvenlik profilinin diğer yetişkinlerinkiyle karşılaştırılabilir kabul edildiğini göstermektedir.

S: Bir kişinin Ratiograstim kullanmayı bırakmasının en yaygın nedenleri nelerdir?

C: Uygulamayı durdurmanın başlıca nedeni, hastanın nötrofil sayımının normal aralığa dönmesi (düzenleyici belgelerde tanımlanan tedavi hedefi) veya bazı belgelenmiş ciddi advers reaksiyonların ortaya çıkmasıdır.

S: Ratiograstim kullanımının uzun vadeli etkileri var mıdır?

C: Düzenleyici belgeler, bazı durumlar için uzun süreli kullanımın güvenlik ve etkinliğinin hala araştırılmakta olduğunu belirtmektedir. Şiddetli Kronik Nötröpeni kullanan hastalar için, resmî uyarılar, zamanla Miyelodisplastik Sendrom (MDS) veya Akut Miyeloid Lösemi (AML) gelişimi için potansiyel olarak artmış riske dikkat çekmektedir. Bu, uzun vadeli kanıtların sınırlı olduğunu ve spesifik popülasyon risklerinin belgelendiğini vurgular.

S: Çalışmalar Ratiograstim'in genel sağkalım oranlarını iyileştirdiğini gösteriyor mu?

C: Onayı destekleyen resmî düzenleyici çalışmalar, etkinliği doğrulamak için öncelikle kemoterapi döngüleri sırasındaki kısa vadeli sonuçlara odaklanmıştır. Ölçülen bu sonuçlar arasında şiddetli nötröpeni süresi (ŞNS) ve ateş insidansı (febril nötröpeni) bulunmaktadır. Düzenleyici kanıtlar, genellikle genel sağkalım oranları gibi uzun vadeli sonuçlara ilişkin verileri rapor etmemektedir.

S: Ratiograstim ile ilişkili dalak büyümesi belirtileri nelerdir?

C: Resmî güvenlik belgeleri, dalak yırtılması gibi ciddi advers olaylarla ilişkili olabilecek belirtileri listeler. Bu belirtiler sol üst karın bölgesinde ağrı veya sol omuz ucuna yayılan ağrıyı içerebilir.

S: Ratiograstim ile seyahat etmek için özel talimatlar var mı?

C: Resmî bilgiler, ilacın buzdolabında saklanması gerektiğini belirtir ancak geçici seyahatler için stabilite rehberliği sağlar. Buzdolabından çıkarılırsa, Ratiograstim'in oda sıcaklığında (25C'nin üzerinde değil) 72 saate kadar stabil kaldığı belgelenmiştir. İlaç dondurulmamalıdır.

S: Ratiograstim yorgunluğa veya bitkinliğe neden olur mu?

C: Yorgunluk (Fatigue), resmî düzenleyici belgelerde Yaygın bir yan etki olarak sınıflandırılmıştır. Bu, ilacı kullanan her 100 kişiden 1 ila 10'unu etkilediği bildirilen bir orandır.

S: Ratiograstim tansiyonumu etkileyebilir mi?

C: Resmî ürün bilgilerine göre, tansiyonu etkileyen advers reaksiyonlar listelenmiştir. Bunlar, hipertansiyon (yüksek tansiyon) veya hipotansiyon (düşük tansiyon) gibi değişiklikleri içerir ve Yaygın veya Yaygın Olmayan yan etkiler olarak kategorize edilmiştir.

S: Ratiograstim kullandıktan sonra karıncalanma hissi normal midir?

C: Resmî güvenlik belgeleri, karıncalanma, iğnelenme veya uyuşma hissi olarak tanımlanan parestezi durumunu listeler. Bu etki, hastaların küçük bir yüzdesini (1.000 kişide 1 ila 10'u) etkileyen Yaygın Olmayan bir yan etki olarak sınıflandırılmıştır.

S: Yaygın ağrı kesiciler Ratiograstim'in çalışmasını etkileyebilir mi?

C: Resmî düzenleyici bilgiler esas olarak kemoterapi ile zamanlama kısıtlamalarına ve lityum ile potansiyel farmakodinamik etkileşime odaklanmaktadır. Resmî belgelerde, Ratiograstim ile reçetesiz satılan yaygın ağrı kesiciler arasındaki etkileşimlere dair spesifik bir belge bulunmamaktadır.

S: Ratiograstim, warfarin gibi kan sulandırıcılarla etkileşir mi?

C: Resmî düzenleyici belgeler, öncelikle lityum ve kemoterapi zamanlaması ile ilgili bilinen spesifik etkileşimleri listeler. Ancak, Ratiograstim ile warfarin gibi kan sulandırıcılar arasındaki etkileşimlere dair resmî düzenleyici bilgilerde spesifik bir belge sağlanmamıştır.

S: Ratiograstim lateks içeriyor mu?

C: Resmî belgelerdeki ambalaj bilgileri, kullanıma hazır şırınganın iğne koruyucusunun kuru doğal kauçuk içerebileceğini belirtmektedir. Bu malzemenin lateksten türetilmiş olabileceği ve bu bilginin düzenleyici belgelerde belirtildiği ifade edilmektedir.

S: Ratiograstim araç kullanma veya makine çalıştırma yeteneğimi etkileyebilir mi?

C: Resmî belgeler, ilacın araç kullanma veya makine kullanma yeteneği üzerindeki etkisine dair özel çalışmaların yapılmadığını belirtir. Ancak, baş dönmesi gibi yan etkilerin bildirildiği ve bunların bir kişinin araç kullanma veya makine kullanma yeteneğini etkileyebileceği not edilmiştir.

S: Ratiograstim bırakıldıktan sonra beyaz kan hücresi sayısı ne olur?

C: Ratiograstim, nötrofil üretimi için geçici bir uyarıcıdır. Etki mekanizmasına ilişkin düzenleyici açıklamaya göre, ilaç bırakıldıktan sonra beyaz kan hücresi sayımlarının birkaç gün içinde normal aralığa dönmesi beklenir.

S: Ratiograstim, multivitaminler veya takviyelerle etkileşir mi?

C: Resmî belgeler bilinen ilaç-ilaç etkileşimlerini listeler ve yiyecek/içeceklerle etkileşimin olmadığını not eder. Ancak, Ratiograstim ile multivitaminler veya genel besin takviyeleri arasındaki etkileşimlere dair resmî düzenleyici belgelerde spesifik bir belge bulunmamaktadır.

S: Ratiograstim kilo değişikliklerine neden olur mu?

C: Vücut ağırlığındaki değişikliklerle ilgili advers reaksiyonlar, resmî belgelerde Yaygın bir yan etki olarak listelenmiştir. Bildirilen bu etkiler, hem kilo azalması hem de kilo artışını içermektedir.

S: Radyasyon terapisi görmüşsem Ratiograstim kullanılabilir mi?

C: Düzenleyici belgeler, sadece sitotoksik kemoterapi ve kemik iliği infüzyonu için spesifik zamanlama kısıtlamaları getirmektedir. Resmî belgelerde radyasyon terapisi ile birlikte uygulamaya dair özel bir zamanlama talimatı verilmemiştir.

S: Ratiograstim enjeksiyonu iğnesi acıtır mı?

C: Enjeksiyon yerinde ağrı, resmî düzenleyici belgelerde lokal bir advers reaksiyon olarak listelenmiştir. Bu etki, her 100 kişiden 1 ila 10'unu etkilediği bildirilen Yaygın bir yan etki olarak kategorize edilmiştir.

S: Ratiograstim vücudun ateş tepkisini nasıl etkiler?

C: Ateş (Pyrexia), resmî güvenlik profilinde Çok Yaygın bir yan etki olarak listelenmiştir, yani ilaca karşı sıkça bildirilen bir tepkidir. Resmî belgeler bu yan etkinin ortaya çıktığını bildirmekle birlikte, ateşe neden olan fizyolojik mekanizmaya dair spesifik ayrıntılar sunmamaktadır.

Ratiograstim Nasıl Saklanmalı ve Bertaraf Edilmelidir?

Ratiograstim, sürekli olarak buzdolabında 2C ile 8C arasındaki bir sıcaklıkta muhafaza edilmelidir . Işıktan korunması için ürünün orijinal ambalajında (dış karton kutu) tutulması gerekmektedir. Bu ilacın dondurulmaması büyük önem taşır; yanlışlıkla donarsa kullanılmamalı ve atılmalıdır.

İlaç buzdolabından çıkarılırsa, oda sıcaklığında (25C'nin üzerinde olmamak kaydıyla) en fazla 72 saat boyunca stabil kalır. Ratiograstim'i daima çocukların göremeyeceği ve erişemeyeceği bir yerde saklayınız.

Kullanılmamış ürünün ve kullanılmış şırıngaların bertarafı yerel düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Kullanılmış şırıngalar ve iğneler evsel atıkların içine kesinlikle atılmamalı, bunun yerine uygun bir kesici ve delici atık kutusu kullanılarak imha edilmelidir .