Bemiparin

Önemli bölümlere hızlı bağlantılar

Bemiparin

Tedavi seçeneği:

Tıbbi inceleme

Marina Burgos

Son güncelleme 22.12.2025

Bu sayfa, resmi tıbbi kaynaklardan derlenen genel ve başvuru niteliğinde bilgiler sunar. Profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerine geçmez. Sağlıkınızla ilgili kararlar alırken lütfen nitelikli bir sağlık uzmanına danışın.

Bemiparin hakkında genel bakış

Bemiparin'in temel kimliği, kimyasal yapısı ve pıhtılaşma zinciri içindeki farmakolojik etkisiyle belirlenir. Bu, kan pıhtılarının oluşumunu engellemek amacıyla kullanılan, özellikleri iyi tanımlanmış, enjeksiyon yoluyla uygulanan bir ilaçtır.

Özellik Açıklama
Etkin Madde Bemiparin sodyum
İlaç Şekli Enjeksiyonluk çözelti (Deri altı/Subkutan)
Farmakolojik Sınıf Antitrombotik; Düşük Molekül Ağırlıklı Heparin (DMAH)
Genel Kullanım Amacı Kan pıhtısı önlenmesi (Tromboprofilaksi)
Köken Türetilmiş (Domuz kaynaklı unfraksiyone heparinden)

Bemiparin Ne Tür Bir İlaçtır?

Bemiparin, kanın pıhtılaşmasını önleyici (antikoagülan) ve pıhtı oluşumuna karşı koruyucu (antitrombotik) bir ajan olarak sınıflandırılır. Spesifik olarak, Düşük Molekül Ağırlıklı Heparin (DMAH) grubuna dâhildir. Etkin bileşeni Bemiparin sodyum, yüksek oranda saflaştırılmış bir glikozaminoglikan polimeridir. Farmakolojik çalışmalar, ortalama molekül kütlesinin yaklaşık 3.600 Dalton gibi oldukça düşük olması nedeniyle, Bemiparin'i benzerlerinden ayıran ikinci nesil DMAH olarak tanımlar. Bu yapısal özellik, ilacın tedavi edici profilinin merkezindedir. Tipik kullanımı, tıbbi bir girişimden sonra derin ven trombozu (venöz tromboembolizm) riskini azaltmayı içerir ve bu amaç, çok sayıda sağlık ortamında klinik olarak kabul görmüştür.

Bileşimi, Kökeni ve Farmasötik Şekli

Bu madde, kimyasal olarak, tıbbi kalitedeki domuz kaynaklı unfraksiyone heparinin (UFH) kontrollü depolimerizasyon ve fraksiyonlanması yoluyla elde edilir; dolayısıyla saf sentetik değil, türetilmiş bir üründür. Son ilaç preparatı, tek bir etkin madde içeren, steril bir enjeksiyonluk sulu çözelti olarak sağlanır ve genellikle subkutan enjeksiyon (deri altı) için hazır bir şırınga içinde bulunur. Bu formülasyon, hastalarda öngörülebilir bir yanıt sağlamasıyla öne çıkan ve standart antikoagülan girişimi gerektiren bireyler için tercih edilen bir seçenek olmasını destekleyen farmakolojik verilere dayanır.

Genel Amacı ve Mekanizma Prensibi

Bemiparin'in temel işlevi tromboprofilaksisdir. Bu etkiyi, pıhtılaşma yolunda kritik bir protein olan Faktör Xa'nın yüksek seçicilikle engellenmesi yoluyla gerçekleştirir. Anti-Faktör Xa'ya karşı anti-Faktör IIa oranı, tipik olarak 8:1 civarında yüksektir; bu, ilacın pıhtılaşmanın büyük ölçüde başlangıç aşamalarını hedef aldığını garanti eder. Bu hedefli etki, ilacın kan akışkanlığını etkili bir şekilde düzenlemesine ve kan pıhtısı oluşumunu önlemesine yardımcı olur. Ayrıca, bazı eski heparnlere kıyasla daha uzun yarı ömre sahip olmasıyla da özellikle bilinir.

Bemiparin ile hangi yan etkiler görülebilir?

Olası Yan Etkiler ve Güvenlik Bilgileri

Bemiparin'in güvenlik profili, temel olarak kanama (hemoraji) riski ile tanımlanır. Bu durum, pıhtılaşmayı önleyici (antikoagülan) tedavilerle ilişkili olarak ortaya çıkan en sık ve klinik açıdan en ciddi yan etkidir. Ayrıca, enjeksiyon bölgesinde morarma (ekimoz) ve ağrı gibi reaksiyonlar da sıklıkla rapor edilmektedir.


Başlıca Yan Etkiler ve Görülme Sıklıkları

Yan etkiler, düzenleyici kaynaklarda belgelenen sıklıklarına göre aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:

Sıklık Yan Etki
Yaygın (100 kişiden 1 ila 10'unda görülür) Kanama (örn. morarma, hematom, ekimoz)
Yaygın Olmayan (1.000 kişiden 1 ila 10'unda görülür) Hafif, geçici trombositopeni (Tip I HIT); Enjeksiyon yeri reaksiyonları (örn. ağrı, hematom)
Nadir (10.000 kişiden 1 ila 10'unda görülür) Şiddetli, immünolojik mekanizma ile oluşan trombositopeni (Tip II HIT); Hiperkalemi (kanda potasyum yüksekliği); Anafilaktik reaksiyon (şok dahil ciddi alerjik reaksiyon); Kutanöz nekroz (cilt dokusunda hasar)

Önemli Güvenlik Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ortaya çıkabilecek en ciddi advers olaylar, majör kanama ve Heparin Kaynaklı Trombositopeni'nin (HIT Tip II) şiddetli formudur. Bu immünolojik aracılı reaksiyon nadir görülür ancak gelişmesi durumunda tedavinin derhal sonlandırılmasını gerektirir.

Bununla birlikte, Bemiparin'in spinal veya epidural anestezi uygulamaları veya lomber ponksiyon (belden sıvı alma) ile birlikte kullanılması halinde, omurilik yakınında epidural veya spinal hematom (kan birikintisi) gelişme riski bulunmaktadır. Bu durum, felç de dahil olmak üzere nörolojik bozukluklara yol açabilir.

Güvenlik Kısıtlamaları ve İzleme

Bemiparin; aktif kanaması olan, daha önce doğrulanmış veya şüphelenilen Tip II HIT öyküsü bulunan veya şiddetli organ yetmezliği (örneğin, karaciğer/pankreas) olan hastalarda kesinlikle kullanılmamalıdır (kontrendikedir).

HIT riski nedeniyle, hastaların kan trombosit sayılarının düzenli olarak izlenmesi genellikle tavsiye edilir. İlacın vücuttan atılımının yavaşlaması ve kanama riskinin artması olasılığı nedeniyle şiddetli böbrek yetmezliği olan kişilerde dikkatli olunmalıdır.

İlaç, yalnızca deri altına (subkutan) enjeksiyon yoluyla uygulanmalıdır; kas içine (intramüsküler) enjeksiyon kesinlikle yasaktır.

Aşırı doz ve acil müdahale

Doz Aşımı ve Ne Zaman Yardım Alınmalı

Bu bölüm, Bemiparin doz aşımı durumunda görülen resmi olarak belgelenmiş belirtileri ve yetkili resmi düzenleyici kaynaklarda belirtilen acil durum yönetim adımlarını özetlemektedir.


Belgelenmiş Doz Aşımı Belirtileri

Öğe Resmi Düzenleyici Açıklama
Görülen Başlıca Tablo Doz aşımını takiben beklenen birincil klinik belirti, hemorajik komplikasyonlar (kanama ile ilişkili sorunlar) olmasıdır.
Etkilenen Fizyolojik Sistem Pıhtılaşma sistemi (koagülasyon sistemi) temel olarak etkilenir ve bu, şiddetli kanama riskine yol açar.

Acil Eylemler ve Antidot Bilgileri

Öğe Resmi Düzenleyici Açıklama
Gereken Acil Eylem Şüpheli doz aşımı veya kontrol altına alınamayan herhangi bir kanama durumunda hastalar derhal tıbbi yardım almalıdır.
Antidot Nötralizasyon (etkisizleştirme) için kullanılan resmi antidot Protamin Sülfat'tır.
Antidot Etkinliği Protamin sülfat ile nötralizasyon, ilacın anti-Faktör Xa aktivitesi açısından sadece kısmi bir etkiye sahiptir.
Uygulama Yöntemi Antidot, spesifik koşullara göre dozu hesaplanarak yavaş damar içi (intravenöz) uygulama yoluyla verilmelidir.

Düzenleyici Özet

Deri altı (subkutan) veya diğer uygulama yolları ile doz aşımı, şiddetli kanama riski taşır. Protamin sülfatın ilacın anti-Xa aktivitesi üzerindeki nötralize edici etkisinin kısmi olması nedeniyle, hastanın dikkatli tıbbi gözetimi gereklidir. Doz aşımı teşhis edildiğinde tedaviye derhal son verilmelidir. Bu resmi açıklamalar, acil yardım aranması gereken durumları ve yönetim basamaklarını belirlemektedir.

Bemiparin’in terapötik kullanımları

Bemiparin, bir düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) olup, öncelikli olarak kan pıhtılarının oluşumunu önlemek ve tedavi etmek için kullanılan bir antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaçtır.

Ana Kullanım Alanları

Bu ilacın temel tıbbi uygulamaları, venöz tromboembolizm (VTE) olarak bilinen damarlarda pıhtı oluşumuyla ilişkili durumların yönetilmesini içerir. Bemiparin, esas olarak aşağıdaki durumlar için reçete edilir:

  • Derin Ven Trombozu (DVT) ve Pulmoner Emboli (PE) Tedavisi: Akciğerlerdeki (pulmoner emboli) veya bacaklardaki derin damarlarda (derin ven trombozu) zaten oluşmuş olan tehlikeli kan pıhtılarının akut tedavisinde kullanılır.
  • Cerrahi Sonrası Pıhtı Önleme (Profilaksi): Özellikle ortopedi (kalça veya diz ameliyatları gibi) ve genel cerrahi operasyonları geçiren yüksek riskli hastalarda, DVT ve PE gibi venöz tromboemboli riskini azaltmak için kullanılır.
  • Diyaliz Sırasında Pıhtı Önleme: Böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz uygulanan hastalarda, diyaliz makinesinin dış devresinde kanın pıhtılaşmasını önlemek için kullanılır.

Faydaları

Bemiparin'in ana faydası, kanın pıhtılaşma sürecini yavaşlatarak veya engelleyerek hayatı tehdit eden pıhtıların oluşma riskini azaltmasıdır. Bu etki, özellikle uzun süreli hareketsizlik (ameliyat sonrası gibi) veya pıhtılaşmaya eğilim yaratan mevcut tıbbi durumlar nedeniyle risk altındaki hastalar için kritik öneme sahiptir.

Kullanım uygunluğu ve kısıtlamalar

Bemiparin'i Kimler Kullanabilir ve Kimler Kullanamaz?

Bemiparin, aşağıdaki koşullara sahip hastalarda kesinlikle kullanılmamalıdır (kontrendikedir):

  • Bemiparin'e, heparine veya domuzlardan türetilmiş maddelere karşı bilinen veya şüphelenilen aşırı duyarlılık (alerji).
  • Doğrulanmış veya şüphelenilen immünolojik aracılı Heparin Kaynaklı Trombositopeni (HIT) öyküsü.
  • Aktif kanama veya kanın pıhtılaşma yeteneğinde (hemostaz) herhangi bir bozukluk nedeniyle belirgin derecede artmış kanama riski.
  • Karaciğer veya pankreas fonksiyonunda şiddetli bozukluk.
  • Son iki ay içinde merkezi sinir sistemi, gözler veya kulaklar ile ilgili bir yaralanma veya cerrahi müdahale geçirmiş olmak.
  • Aktif mide ülseri, beyin anevrizmaları veya kanamalı inme gibi kanama riski taşıyan yüksek riskli organik lezyonlar.
  • Akut veya subakut bakteriyel endokardit (kalp iç zarı iltihabı).

Özel Dikkat ve Takip Gerektiren Gruplar

Bemiparin kullanımı, riskleri en aza indirmek amacıyla belirli hasta gruplarında dikkat ve yakın takip gerektirir:

  • Şiddetli Böbrek Yetmezliği (kreatinin klerensi < 30 mL/dak): İlacın vücuttan atılma hızı (kinetiği) etkilenebilir; bu, özellikle tedavi dozlarında dikkatli bir risk değerlendirmesi ve olası doz ayarlaması gerektirir.
  • Hafif veya Orta Dereceli Böbrek Yetmezliği (30-80 mL/dak): Genel olarak doz ayarlaması gerekli değildir ancak yakın takip önerilir.
  • Diğer dikkat gerektiren durumlar arasında karaciğer yetmezliği, kontrol edilemeyen yüksek tansiyon (arteriyel hipertansiyon), daha önce geçirilmiş mide-onikiparmak bağırsağı ülser hastalığı öyküsü ve spinal hematom riski nedeniyle spinal veya epidural anestezi uygulanacak tüm hastalar yer alır.

Bemiparin kullanımı genellikle yetişkinlerle sınırlıdır; çocuk hastalarda genel uygunluk, düzenleyici belgelerde resmi olarak henüz belirlenmemiştir.

Diğer ilaçlarla etkileşimler hakkında neler bilinmelidir?

Bemiparin'e ait resmi düzenleyici profil, metabolizma veya taşıyıcı mekanizmalar üzerinden gerçekleşen farmakokinetik etkileşimlerden ziyade, öncelikle kanama riskini artıran farmakodinamik (etki gücünü artıran) etkileşimlerle belirlenir.

Farmakodinamik ve Uygulama Yöntemi Etkileşimleri

Kan pıhtılaşmasını veya kan pulcuğu (trombosit) işlevini engelleyen diğer ilaçlarla birlikte kullanımı, kanama riskini artırdığı için resmi olarak belgelenmiştir. Bu nedenle, Bemiparin'in aşağıdaki ajanlarla eşzamanlı kullanımı, özel bir tıbbi gözetim olmadan tavsiye edilmez:

  • K Vitamini Antagonistleri (ağızdan alınan pıhtılaşma önleyiciler)
  • Nonsteroid Anti-inflamatuvar İlaçlar (NSAİİ'ler)
  • Salisilatlar (örneğin, Aspirin'in etken maddesi olan Asetilsalisilik asit)
  • Trombosit İnhibitörleri (örneğin, Klopidogrel)
  • Sistemik Glukokortikoidler (kortizon türü ilaçlar)
  • Dekstran

Bu profile ek olarak zorunlu bir uygulama kısıtlaması bulunmaktadır: Tedavi süresince, lokal hematom (bölgesel kan birikintisi) oluşma riskinin yüksek olması nedeniyle, başka herhangi bir ilacın kas içine (intramüsküler - IM) enjeksiyonundan kaçınılmalıdır.

Vücut Sıvıları ve Elektrolitler Üzerindeki Hususlar

Bemiparin'in etkileşim profili, elektrolit dengesi ile ilgili bir uyarı da içerir. Bemiparin, böbreküstü bezinden salgılanan aldesteron hormonunun salgılanmasını potansiyel olarak baskılayabilir, bu da hiperkalemi (kanda yüksek potasyum seviyesi) riskini yükseltir.

Bu riskin, potasyum tutucu ilaçları eşzamanlı olarak kullanan hastalarda ve aynı zamanda kronik böbrek yetmezliği, diabetes mellitus (şeker hastalığı) veya metabolik asidoz gibi önceden var olan rahatsızlıkları olan kişilerde arttığı resmi olarak belirtilmektedir.

Etki mekanizması

Bemiparin Nasıl Çalışır?

Bemiparin, ultra düşük molekül ağırlıklı bir heparin (DMAH) olup, etki mekanizmasını esas olarak kandaki proteinlerden biri olan Antitrombin III (ATIII)'e bağlanarak ve onu aktive ederek gerçekleştirir. Bu bağlanma, ATIII'ün yapısında bir değişiklik meydana getirir ve böylece ATIII'ün kendi doğal inhibitör aktivitesini hızlandırır.

Bu etkileşim sonucunda oluşan kompleks, pıhtılaşma şelalesinin son ortak yolunda kritik öneme sahip bir enzim olan Pıhtılaşma Faktörü Xa (FXa)'yı seçici ve hızlı bir şekilde etkisiz hale getirir. Faktör Xa'nın etkisiz hale gelmesi, Prothrombinaz kompleksinin Prothrombin'i Trombin'e (Faktör IIa) dönüştürmesini engeller.

Bemiparin, kısa polisakkarit zincir yapısı sayesinde ATIII ve Trombin arasında aynı anda köprü kurma yeteneği düşüktür. Bu durum, ilacın düşük bir anti-Faktör IIa etkisine sahip olmasını sağlar. Bu hedefe yönelik inhibisyonun genel fizyolojik sonucu, Trombin üretimini sınırlandırarak ve Fibrin polimerizasyon hızını baskılayarak pıhtılaşma şelalesinin baskılanmasıdır.

Dozaj ve uygulama bilgileri

Bemiparin Nasıl Kullanılır? — Resmi Uygulama Talimatları

Bemiparin uygulaması, ilacın etkinliğini ve güvenliğini sağlamak için resmi tıbbi kılavuzlarda belirtilen özel prosedürleri ve talimatları içerir.

Uygulama Yolu ve Zamanlaması

Bemiparin'in ana uygulama yolu, genellikle karın çevresi veya uyluk bölgesindeki yağ dokusuna yapılan deri altı (subkutan/SC) enjeksiyondur

. Ek bir kullanım olarak, hemodiyaliz sırasında kanın pıhtılaşmasını önlemek amacıyla arter içine bir kerede (intra-arteriyel bolus) de uygulanır. İlaç, kesinlikle kas içine enjekte edilmemelidir. Uygulama, yiyecek alımından bağımsızdır.

Cerrahi operasyonlarda pıhtı önleme amacıyla ilk doz, cerrahi işlemden 2 saat önce veya 6 saat sonra uygulanmalıdır.

Dozaj Bilgileri

Dozlar, Uluslararası anti-Faktör Xa üniteleri (IU anti-Xa) cinsinden belirlenir ve günde bir kez (OD) uygulanır:

  • Pıhtı Önleme (Profilaksi) Dozları: Genellikle 2.500 IU veya 3.500 IU gibi sabit dozlardır.
  • Tedavi Dozları (Oluşmuş Pıhtı İçin): Hastanın ağırlığına göre ayarlanır (örneğin, kilogram başına 115 IU anti-Xa).

Prosedürel Gereklilikler

İlaç, kullanıma hazır çözelti içeren önceden doldurulmuş şırıngalar halinde tedarik edilir. SC enjeksiyon öncesinde, şırınganın içindeki hava kabarcığı çıkarılmamalıdır.

Enjeksiyon, oluşturulan deri kıvrımına dik (perpendiküler) olarak yapılmalıdır. Uygulama bölgeleri her seferinde değiştirilmeli ve iğne çıkarıldıktan sonra enjeksiyon yeri ovulmamalıdır.

Özel Durumlar ve Doz Ayarlamaları

  • Yaşlı Yetişkinler: Yaşa bağlı tek başına bir doz ayarlaması gerekmemektedir.
  • Ciddi Böbrek Yetmezliği: Kreatinin klerensi 30 mL/dak'nın altında olan hastalarda tedavi dozları için doz ayarlaması (özellikle doz azaltımı) gerekli olabilir.
  • Kayıp Doz: Bir doz unutulursa, mümkün olan en kısa sürede uygulanmalı, ancak telafi etmek amacıyla 24 saatlik süre içinde çift doz alınmamalıdır. Bir sonraki doz olağan zamanında yapılmalıdır.

Güncel klinik kanıtlar

Araştırma Kanıtları / Bemiparin Çalışmalarına Genel Bakış

Bu bölüm, resmi düzenleyici ve bilimsel kaynaklara dayanarak, Bemiparin'i değerlendiren araştırma ve klinik çalışmaların, nelerin çalışıldığına, bildirilen bulguların türlerine ve nelerin belirsiz kaldığına odaklanan hasta dostu bir özetini sunmaktadır.


Cerrahi Sonrası Venöz Tromboemboli (VTE) Risk Azaltma Araştırmaları

Cerrahi bağlamlarda VTE riskini azaltmaya yönelik araştırma temeli, öncelikle Randomize Kontrollü Çalışmalardan (RKÇ'ler) gelmektedir. Bu çalışmalar, tromboz riski nedeniyle total kalça veya diz protezi gibi büyük cerrahi işlemler geçiren yetişkin hastalara odaklanmıştır. Araştırmalar, Bemiparin diğer önleyici yöntemlerle birlikte değerlendirilirken gözlemlenen örüntüleri anlamak amacıyla, Derin Ven Trombozu (DVT) ve semptomatik Pulmoner Emboli (PE) dahil olmak üzere objektif olarak doğrulanmış VTE olaylarıyla ilgili sonuçları incelemiştir.

Cerrahiye Karşı Uzatılmış Tromboemboli Önleme Araştırmaları

Araştırmalar, VTE risk azaltılmasını farklı zaman aralıklarında incelemiştir. Başlangıçtaki denemeler genellikle kısa süreli takibe (örneğin, ameliyat sonrası 7 ila 10 gün) odaklanmıştır. Çalışmalar ayrıca hastaları daha uzun bir süre (4 ila 6 haftaya kadar) gözlemleyerek uzatılmış kullanımı da incelemiştir. Mevcut araştırmalar çalışma süresi boyunca ölçülen değişiklikleri vurgulasa da, veriler birçok temel çalışmada takip sürelerinin sınırlı olduğunu ve acil ameliyat sonrası dönemin ötesindeki uzun vadeli sonuçlara ilişkin bilginin sınırlı kaldığını göstermektedir.


Yerleşmiş Derin Ven Trombozu (DVT) Bağlamında Değerlendirme

Bemiparin, yerleşmiş DVT bağlamında kullanımı için RKÇ'lerde ve gözlemsel çalışmalarda değerlendirilmiştir. Çalışmaların izlediği birincil sonuçlar, görüntüleme ile ölçülen pıhtı boyutundaki (trombus yükü) değişiklikler ve ardından gelişen semptomatik VTE nüksü veya relapsı oranı olmuştur. Yeni ağız yoluyla alınan pıhtılaşma önleyici ilaçlara karşı karşılaştırmalı kanıtlar yetersizdir ve post-trombotik sendrom gelişimi gibi uzun vadeli fonksiyonel etkiler, mevcut klinik araştırmalarla tam olarak belirlenmemiştir.


Araştırma Boşlukları ve Kalan Belirsizlikler

Araştırma ortamı, temel endikasyonlarında RKÇ'lerle desteklenmesine rağmen, hala bilimsel belirsizlikler içermektedir. Özellikle yoğun bakım ünitesi gibi uzmanlık gerektiren ortamlarda belirli gruplar için veriler yetersiz kalmaktadır. Bazı karşılaştırmalı çalışmalarda örneklem büyüklükleri mütevazıydı ve asemptomatik, tarama ile tespit edilen DVT gibi ölçülen belirli sonuçların klinik önemi bilimsel tartışma konusu olmaya devam etmektedir.

Bemiparin nasıl saklanmalı ve imha edilmelidir?

Bemiparin Nasıl Saklanır ve İmha Edilir?

Bemiparin'in etkinliğini ve yapısını koruması için, hazır dolu enjektörlerin saklanması sırasında resmi düzenleyici talimatlara kesinlikle uyulması gerekir. Enjektörler, çocukların göremeyeceği ve erişemeyeceği yerlerde tutulmalı ve ışıktan korunması amacıyla orijinal dış ambalajında saklanmalıdır.


Saklama Koşulları

Koşul Gereklilik
Sıcaklık Belirtilen maksimum sıcaklığın (örn. 30 C veya 25 C) üzerinde saklanmamalıdır.
Dondurma Ürünü dondurmayınız.

İmha Yönergeleri

Kullanılmış hazır dolu enjektörler ve atılması gereken kullanılmamış ilaçlar güvenli yöntemlerle imha edilmelidir. Bemiparin'i ev çöpüne veya atık su sistemine atmayınız. Kullanılan iğne ve enjektörler, derhal özel olarak tasarlanmış, delinmeye dayanıklı bir kesici atık kutusuna konulmalıdır. Nihai imha, farmasötik atıkların bertarafına ilişkin yerel yönetmeliklere ve gerekliliklere uygun olarak yapılmalıdır.

Dikkat! Her zaman hap veya ilaç kullanmadan önce doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Bemiparin eşdeğeri bulundu:

A-Z İndeksi: